Onderzoek naar discriminatie: Meer dan alleen een percentage

“Soms spreek ik mensen zelf aan de telefoon en hoor ik wat een ervaring met iemand doet. Daar krijg ik soms kippenvel van.” Het is precies deze menselijke kant die onderzoeker en projectmedewerker Marjolein van Haaften opzoekt in haar werk. Want waar rapporten en statistieken patronen blootleggen, vertellen ze niet altijd het volledige verhaal. Marjolein neemt ons mee in haar werkwijze en legt uit waarom onderzoek naar discriminatie moet beginnen bij het luisteren naar de ervaring zelf.

Op dit moment werkt Van Haaften aan de analyse van het tweejaarlijkse Pink Panel, een regionaal onderzoek naar de veiligheid en acceptatie van LHBTIQ+ personen. “Het is belangrijk om te kijken te kijken of ontwikkelingen verbeteren of verslechteren, maar minstens zo belangrijk is de vraag wat er achter die cijfers zit.”

Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de verschillende situaties waarin mensen discriminatie ervaren. Een ervaring op straat kan anders voelen dan een ervaring op het werk. Op de werkvloer zijn er soms meer mogelijkheden om steun te zoeken of het gesprek aan te gaan. In de openbare ruimte kunnen mensen zich juist meer machteloos voelen.

Die verschillen helpen om beter te begrijpen welke ondersteuning nodig is en waar organisaties mee aan de slag kunnen.

Onderzoek naar discriminatie als startpunt

Volgens van Haaften zou onderzoek niet moeten eindigen op het moment dat de resultaten worden gepubliceerd. “Ik hoop dat we nog meer het gesprek hierover kunnen voeren om beter te begrijpen wat mensen nodig hebben. Niet alleen rondom een publicatiemoment, maar juist daarna.”

Cijfers krijgen pas betekenis wanneer ze worden verbonden aan gesprekken en acties. Daarom werkt ze niet alleen met onderzoeksgegevens, maar spreekt ze ook met de politie, ambtenaren en maatschappelijke organisaties.

“Onderzoek is vaak ondersteunend. Het helpt organisaties om te bepalen: doen we de goede dingen en bewegen we de juiste kant op? Maar vervolgens moet je met elkaar kijken wat er nodig is.”

Achter elk cijfer zit een verhaal

Een grote uitdaging is dat slechts een klein deel van de discriminatie ervaringen daadwerkelijk wordt gemeld; naar schatting zo’n 3 procent. “Daar moeten we ons altijd bewust van blijven. Cijfers kunnen de werkelijkheid soms tekortdoen.”

Juist daarom vindt Van Haaften het belangrijk om ook regelmatig met verschillende minderheidsgroepen te praten en met regelmaat zelf ook te telefoon op te nemen en mensen te spreken. Het helpt niet alleen om de lokale situatie te duiden, maar het is ook essentieel om de menselijke maat te waarborgen. “Voor mij zijn het nooit nummertjes; het zijn altijd mensen.”

De invloed van maatschappelijke ontwikkelingen

Onderzoek naar discriminatie staat niet los van wat er in de samenleving gebeurt. Daarom kijkt Van Haaften niet alleen naar eigen onderzoeksresultaten, maar volgt zij ook ontwikkelingen uit landelijke onderzoeken, bijvoorbeeld van Movisie.

Landelijke politiek, internationale gebeurtenissen en maatschappelijke discussies werken door op lokaal niveau. “Wat ver weg lijkt, kan toch dichtbij komen. Internationale conflicten kunnen bijvoorbeeld veel emoties oproepen en invloed hebben op hoe mensen naar elkaar kijken.” Voor jongeren is die invloed volgens haar extra voelbaar. Discussies die zij online en in het nieuws volgen, komen ook terug op scholen. Wanneer er weinig ruimte is om hierover met elkaar in gesprek te gaan, kan dat bijdragen aan meer verdeeldheid.

Voor Van Haaften is onderzoek uiteindelijk een middel om zichtbaar te maken wat er speelt en organisaties en onszelf handvatten te geven om verder te komen. Cijfers vormen daarbij een belangrijk vertrekpunt, maar het gesprek eromheen bepaalt wat ermee gebeurt.

Heb je vragen voor Marjolein? Mail haar rechtstreeks via [email protected] of via het algemene nummer 023 – 5315 842.